Regularne picie kawy od lat łączono z niższym ryzykiem wielu chorób przewlekłych i dłuższym życiem, informuje blogspalinowy.pl, powołując się na stories.tamu.edu. Brakowało jednak odpowiedzi na najważniejsze pytanie: dlaczego kawa miałaby działać ochronnie na komórki? Nowe badania opisane przez Texas A&M University wskazują na receptor NR4A1, czyli białko związane z reakcją organizmu na stres, stan zapalny i uszkodzenia komórkowe.
Najciekawsze jest to, że głównym bohaterem nie musi być kofeina, lecz inne związki obecne w kawie.
Kawa a długowieczność. Co odkryli naukowcy?
Badacze sprawdzali, jak parzona kawa oraz wybrane składniki kawy oddziałują na receptor NR4A1. To tzw. receptor jądrowy, który bierze udział w regulowaniu aktywności genów i może wpływać na procesy związane z metabolizmem, stanem zapalnym oraz ochroną komórek.
„Kawa nie tylko pobudza. Może także uruchamiać mechanizmy, które pomagają komórkom lepiej radzić sobie ze stresem i uszkodzeniami”.
Nie oznacza to jednak, że kawa jest „lekiem na starzenie”. Badanie pokazuje przede wszystkim możliwy mechanizm biologiczny, który może tłumaczyć wcześniejsze obserwacje dotyczące zdrowia osób regularnie pijących kawę.
Czym jest receptor NR4A1?
NR4A1 można porównać do biologicznego czujnika. Gdy organizm mierzy się ze stresem, uszkodzeniami lub stanem zapalnym, receptor ten może wpływać na reakcję komórek i uruchamianie określonych procesów ochronnych.
| Element | Co oznacza? | Dlaczego jest ważny? |
|---|---|---|
| NR4A1 | receptor jądrowy regulujący aktywność genów | może wpływać na reakcję komórek na stres |
| Polifenole z kawy | naturalne związki roślinne | mogą oddziaływać z NR4A1 |
| Kofeina | substancja pobudzająca | nie jest jedynym ani najważniejszym składnikiem kawy |
| Kawa bezkofeinowa | kawa pozbawiona większości kofeiny | może zachowywać część potencjalnych korzyści dzięki innym związkom |
To nie kofeina może być najważniejsza
W powszechnym myśleniu kawa równa się kofeina. Badanie sugeruje jednak, że za część efektów prozdrowotnych mogą odpowiadać przede wszystkim polifenole i związki polihydroksylowe, m.in. kwas kawowy, ferulowy, chlorogenowy, p-kumarowy, a także kahweol i kafestol. W eksperymentach wiele z tych związków wiązało się z NR4A1.
To ważna informacja dla osób, które piją kawę bezkofeinową. Jeśli mechanizm rzeczywiście zależy od związków innych niż kofeina, wtedy część potencjalnych korzyści może dotyczyć także kawy decaf.
Innymi słowy: kawa działa nie tylko dlatego, że pobudza, ale dlatego, że jest złożoną mieszanką związków bioaktywnych.
Co może oznaczać to dla zdrowia?
Według autorów badania aktywacja NR4A1 może pomagać wyjaśnić, dlaczego kawa bywa wiązana z ochroną przed chorobami związanymi z wiekiem. Chodzi m.in. o procesy zapalne, metabolizm, stres komórkowy i uszkodzenia tkanek.
Najważniejsze możliwe wnioski:
- kawa może wpływać na mechanizmy obronne komórek;
- korzyści nie muszą wynikać wyłącznie z kofeiny;
- kawa bezkofeinowa również może mieć znaczenie;
- badanie nie udowadnia, że sama kawa zatrzyma starzenie;
- styl życia nadal ma większe znaczenie niż jeden napój.
„To nie jest zielone światło do picia kawy bez ograniczeń. To raczej wskazówka, że codzienne nawyki żywieniowe mogą wpływać na biologię starzenia”.
Ile kawy dziennie można pić?
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności wskazuje, że dla zdrowych dorosłych spożycie do 400 mg kofeiny dziennie nie budzi obaw o bezpieczeństwo, z wyjątkiem kobiet w ciąży. EFSA zaznacza też, że nawet 100 mg kofeiny przyjęte blisko pory snu może u niektórych osób pogarszać sen.
W praktyce wiele zależy od rodzaju kawy, wielkości filiżanki i indywidualnej wrażliwości. Espresso, kawa przelewowa, americano czy kawa z ekspresu mogą mieć różną zawartość kofeiny.
Kto powinien uważać z kawą?
Kawa nie działa na każdego tak samo. Ostrożność powinny zachować osoby, które po kawie odczuwają kołatanie serca, niepokój, problemy ze snem, zgagę lub nadmierne pobudzenie. W takich przypadkach lepszym wyborem może być mniejsza ilość kawy, picie jej wcześniej w ciągu dnia albo wersja bezkofeinowa.
Warto pamiętać, że kofeina znajduje się nie tylko w kawie, ale też w herbacie, napojach energetycznych, coli, czekoladzie i niektórych suplementach.
Czy kawa naprawdę odmładza?
Najuczciwsza odpowiedź brzmi: nie można tak tego uprościć. Nowe badanie pokazuje obiecujący mechanizm, ale nie dowodzi, że każda osoba pijąca kawę będzie starzeć się wolniej. To raczej kolejny argument za tym, że kawa — pita rozsądnie i bez nadmiaru cukru — może być częścią zdrowej diety.
Największy błąd to traktowanie kawy jak cudownego środka. Największa korzyść to widzieć ją jako jeden z elementów codziennych nawyków.
Więcej o zdrowiu i chorobach, które wymagają szybkiej diagnozy, pisaliśmy też w materiale o tym, z jakim rakiem walczy Hanna Bieluszko i co wiadomo o chorobie aktorki.
