Poniedziałek od dawna ma złą reputację: to właśnie wtedy dla większości ludzi zaczyna się gwałtowne przejście z trybu weekendowego do rytmu pracy, informuje blogspalinowy.pl, powołując się na nypost.com. Po odpoczynku, późniejszym wstawaniu, zmienionym rytmie snu i mniejszej dyscyplinie żywieniowej organizm nie zawsze szybko wraca do zwykłego tempa. Właśnie dlatego badacze wielokrotnie zwracali uwagę na tak zwany „efekt poniedziałku”, gdy na początku tygodnia pracy rośnie poziom stresu, częściej dochodzi do zawałów serca i odnotowuje się poważne kryzysy zdrowia psychicznego.
Jednak nowe badanie z Korei Południowej przesuwa uwagę z samego poniedziałku na szerszy problem — pierwszy dzień pracy po świątecznej przerwie. Jeśli święto wypada w poniedziałek, takim dniem staje się wtorek i to właśnie on może okazać się najbardziej obciążający dla układu sercowo-naczyniowego. Lekarze medycyny ratunkowej przeanalizowali dane dotyczące zdrowia ponad 200 tysięcy dorosłych osób, aby sprawdzić, jak często zatrzymanie akcji serca występowało po świętach w porównaniu z innymi dniami roboczymi.
Co pokazało badanie
Badacze skupili się na przypadkach nagłego zatrzymania krążenia — stanu, w którym serce niespodziewanie przestaje bić. Porównali częstotliwość takich incydentów w pierwszy dzień pracy po przerwie świątecznej z innymi dniami tygodnia roboczego. Wynik okazał się wyraźny: po świętach liczba przypadków była wyższa o 9%.
„Zjawisko to było szczególnie widoczne wśród osób starszych, osób z historią chorób serca oraz po dwóch lub większej liczbie następujących po sobie dni świątecznych” — napisali autorzy badania w JAMA Network Open.
Ten wniosek nie oznacza, że same święta bezpośrednio powodują problemy z sercem. Chodzi raczej o połączenie kilku czynników, które kumulują się podczas przerwy, a następnie gwałtownie zderzają się z obciążeniem zawodowym. Dla osób z już istniejącymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego taki powrót może być szczególnie odczuwalny.
Dlaczego powrót do pracy może uderzać w serce
Dr Matt Pearce, dyrektor oddziału intensywnej terapii kardiologicznej w Northwell Health’s North Shore University Hospital, który nie brał udziału w badaniu, wskazał kilka możliwych wyjaśnień. Jak powiedział, po weekendach lub świętach ludzie często zmieniają rytm snu, rozregulowują rytm dobowy i wracają do grafiku pracy w warunkach stresu. Tak gwałtowne przejście wpływa nie tylko na samopoczucie, ale także na działanie układu sercowo-naczyniowego.
„Wśród teorii są zmiany rytmu snu i rytmu dobowego podczas przejścia od weekendu do tygodnia pracy, a także związany z tym stres” — wyjaśnił Pearce.
Kolejnym czynnikiem jest zachowanie podczas świąt. Ludzie częściej zmieniają dietę, jedzą więcej słonych potraw i spożywają więcej alkoholu. Może to podnosić ciśnienie tętnicze, zmniejszać elastyczność tętnic i tworzyć dodatkowe obciążenie dla serca.
Rola stresu, snu i alkoholu
Powrót do pracy po kilku dniach odpoczynku często wiąże się z napięciem psychicznym. Organizm reaguje na stres wyrzutem adrenaliny i kortyzolu — hormonów, które mogą szybko podnosić ciśnienie i przyspieszać tętno. Jeśli do tego dochodzą niedobór snu, alkohol i cięższe jedzenie, serce otrzymuje jednocześnie kilka obciążeń.
Pearce zwraca również uwagę na biologiczny zegar człowieka. Podczas weekendów lub świąt rytm snu często się przesuwa, a powrót do wczesnego wstawania zmusza organizm do szybkiego przestawienia się. Takie zaburzenie może podnosić poziom kortyzolu i sprawiać, że układ sercowo-naczyniowy staje się bardziej podatny na przeciążenie.
Jak zmniejszyć ryzyko po świętach
Aby łatwiej przejść przez powrót do pracy, Pearce radzi nie czekać do pierwszego roboczego poranka, lecz wcześniej wyrównywać rytm dnia. Chodzi o stałe godziny snu i pobudki, umiar w spożyciu alkoholu oraz kontrolę stresu. Szczególnie uważne powinny być osoby starsze i te, które już mają problemy z sercem.
„Każdy powinien zrozumieć, jakie czynniki wywołują stres w jego życiu i co może pomóc się uspokoić oraz obniżyć napięcie” — powiedział Pearce.
Zdaniem lekarza główny wniosek z badania wykracza poza temat poniedziałków czy wtorków. Stres, samopoczucie psychiczne i zdrowie fizyczne są ze sobą znacznie silniej powiązane, niż może się wydawać w zwykłym rytmie pracy. Dlatego powrót po świętach warto traktować nie jako drobną niedogodność, lecz jako moment, w którym organizm potrzebuje łagodniejszego przejścia do obciążeń.
Powrót po świętach mocno obciąża organizm, a o tym, jak natura może wspierać uwagę i regenerację, pisaliśmy też w materiale o tym, czy sam zapach drzew poprawia koncentrację.
